Tarihi, Romalılar ve Antik Yunanlılara kadar uzanan zeytinyağı, Akdeniz kültürlerinin temel besin maddesi olmuştur. Zeytinyağı günümüzde her yemekte kullanılarak popülerliğini sürdürmektedir. Fındık ya da yağlı balıklardan elden edilen yağlardan ziyade zeytinyağının sağlığa birçok faydası bulunur. Kullanılan diğer yemek yağlarıyla karşılaştırıldığında zeytinyağı, güçlü polifenol bileşikleri sayesinde ön plana çıkar. Zeytinyağının tüketimi, daha güçlü bir kemik yapısının oluşmasını ve kolesterol seviyesinin dengelenmesinde önemli bir rol oynar.
Erken Hasat Zeytinyağının Farkı Nedir?
Zeytinyağının hasat zamanı kalitesinin belirlenmesinde oldukça önemli bir yere sahip. Erken hasat zeytinyağı, tam olgunlaşmayan zeytinlerin soğuk sıkım yönteminden geçirilerek elde edilmesidir. Erken hasat zeytinyağının elde edilmesi zahmetli bir süreçtir. Olgunlaşmamış zeytinlerin el ile toplanması mümkün değildir. Bu nedenle zeytinler, sopalarla dallar dövülerek ya da elektrikli tırmıklar kullanılarak toplanılır. Erken hasat zeytinler toplandıktan sonra ezilmemesi için çuval yerine kasalara koyularak hızlıca sıkıma götürülür. Kasadaki zeytinler, fabrikada bekleme esnasında havalandırıldığı için ezilme ve bozulma gibi olumsuzluklardan korunmuş olur. Erken hasat zeytinlerden, olgunlaşmış zeytinlere oranlara daha az yağ çıkar. Olgun zeytinin 4-5 kilogramından 1 litre zeytinyağı elde edilirken, erken hasatta ancak 8 kilogram zeytinden 1 litre zeytinyağı elde edilebilir.
Erken Hasat Soğuk Sıkım Zeytinyağı
Zeytinyağının kalitesini belirlemede ilk olarak serbest yağ asidi miktarına bakılır. Düşük asidite özelliği de denilen serbest yağ asidi miktarı, zeytin olgunlaştıkça artar. Bu sebeple zeytinlerin erken hasadı, düşük asiditeli zeytinyağı elde etme açısından avantaj sağlar. Düşük asiditeli özelliği olan erken hasat zeytinyağı, kötü kolesterolü düşürmeye yardımcı oluyor. Bunun yanı sıra erken hasat zeytin, olgun zeytine oranla yüksek miktarda klorofil ve fenolik bileşikler içerir. Antioksidan özelliğe sahip bu bileşenler, yağın oksidasyona karşı daha kararlı olmasını sağlar. Bu özelliğiyle erken hasat zeytinyağı bağışıklık sistemini güçlendirmeye yararken; raf ömrünün de uzun olmasını sağlar.
ZEYTİNYAĞI ÇEŞİTLERİ NELERDİR?
Zeytinyağı, sağlık açısından oldukça faydalı ve önemli bir besindir. Sindirim sistemini düzenler, kanser riskini azaltır, vücuttaki iltihaplanmayı giderir, saçı nemlendirir. Zeytinyağı çeşitlerinden her birinin farklı dumanlama noktaları bulunur. Bu dumanlama noktası zeytinyağının kullanım alanını belirler. Yemeklerde ya da sos olarak kullanımı da buna göre belirlenir. Tat, koku, renk, asit oranı ve elde edilme yöntemlerine göre zeytinyağı çeşitleri de farklılık gösterir. Zeytinyağı elde edilme ve üretilme şekline göre çeşitleri şu şekilde sıralanabilir:
• Natürel Sızma Zeytinyağı
• Sızma Zeytinyağı
• Saf Zeytinyağı
• Rafine Zeytinyağı
• Zeytin Ezmesi Yağı
Natürel Sızma Zeytinyağı
Natürel sızma zeytinyağı, zeytinyağının en iyi türleri arasında yer alır. Yüksek ısıya maruz kalarak elde edilen bu zeytinyağı türü soğuk sıkım yöntemiyle elde edilir. Aynı zamanda düşük asit içeriğine sahiptir. Bu türde doğal lezzetin ve aromanın olduğu bilinmektedir. Sağlık açısından sıkça tercih edilir ve kullanılır. Natürel sızma zeytinyağı başka bir bileşenle karıştırmadan rahatlıkla tüketilmektedir.
Sızma Zeytinyağı
Sızma zeytinyağı, rafine edilerek soğuk sıkım yöntemiyle elde edilir. Daha doğal tat ve aromalara sahip olan sızma zeytinyağı, yüzde 1 ila 4 arasında hafif yüksek asit içeriğine sahiptir. Aynı zamanda bu zeytinyağı türü sıcaklığa da dayanıklı olmaktadır. Diğer türlerle karşılaştırıldığında yumuşak bir tadı bulunur.
Rafine Zeytinyağı
Siyah ve olgun zeytinlerden elde edilen rafine zeytinyağı, kolon kanserini önlemeye yardımcı olur. Diğer zeytinyağı türleriyle aynı kaloriyi içerir. Yine de düşük kaliteli olarak kabul edilir.
Saf Zeytinyağı
Sızma ve rafine zeytinyağının harmanlamasından ortaya çıkan saf zeytinyağı, karıştırma yönteminin sonucunda kalitesi beklendiği kadar iyi olmadığında kullanılmaktadır. Kalitesini artırmak için de daha kalitesi bir yağ çeşidi ile karıştırılır. Kaliteli olarak eklenen yağ, yüksek miktarda E vitamini sağlar ve iyi bir lezzet verir.
Zeytin ezmesi yağı
Düşük kaliteli bir zeytinyağı çeşididir. Zeytinin sıkıştırılmasından sonra kalan tortudan elde edilir. Zeytinler sıkıştırılıp preslendikten sonra geriye yağ ve su içeren birikintiler bırakılır. Birikintilerle beraber kaliteyi artırmak için saf yağ karıştırılır ki bu yüzden piyasada bulunan en ucuz zeytinyağı çeşitleri arasında yer alır.
ZEYTİNYAĞININ FAYDALARI
• Karaciğeri temizleyerek karaciğer fonksiyonunun artmasını sağlar.
• Kalp sağlığını korur ve kalp krizinin önüne geçer.
• Yüksek oranda içerdiği antioksidan sayesinde sindirim sistemini düzenler ve bağırsakların düzenli olarak çalışmasını sağlar.
• Kabızlık sorununu çözer.
• Metabolizmayı hızlandırarak kilo vermeyi kolaylaştırır.
• İçerdiği yüksek oranda kalsiyum sayesinde kemiklerin güçlenmesini sağlar.
• Cildi korur ve yaşlanmayı geciktirir.
• Egzama hastalığa iyi gelir.
• Saçların dökülmesini engeller ve canlılık verir.
• Kan şekeri seviyesini düşürür. Bu sayede diyabet hastaları için insülin görevi görür.
• Kan basıncını düzenleyerek tansiyonun normal seviyede kalmasını sağlar.
• Yorgunluk ve strese iyi gelir.
• Vücuda enerji ve canlılık verir.
• Kolesterol dengesini korur.
• Vücuttaki çatlaklara iyi gelir.
• Düzenli tüketildiğinde safra taşı problemini ortadan kaldırır.
• Kolon kanseri ve meme kanserinin tedavilerinde yardımcı olur.
Zeytinyağı Nasıl Saklanmalı?
Günde almamız gereken enerjinin yüzde 30’unun yağlardan gelmesi gerekir. Bunun tekli doymamış yağ asidi kaynağı olan zeytinyağından karşılanması daha doğru. Bunun yanı sıra klorofil, polifenollerle birlikte antioksidan etki gösterirken ışıkta oksidasyonu destekleyici özellik kazanan erken hasat zeytinyağının, ışık görmeyen karanlık ortamda muhafaza edilmesi gerekir. Koyu renkli cam şişelerde, ağzı kapalı olarak serin ortamda muhafaza edilmelidir.