Diyetisyen İpek Bayrakcı

Tarih: 15.03.2023 14:34

DEMİR EKSİKLİĞİNE DİKKAT!

Vücudumuzdaki demir oranı ortalama 4 grama eşdeğerdir. Bu oranın 2,5 gram kadarı kırmızı kan hücrelerine rengini veren hemoglobinin bileşiminde bulunurken; kalan 1,5 gramı ise depo demiri (ferritin) olarak dalak, kemik iliği ve karaciğerde yer alır.

                Kişiler yeterli, dengeli ve çeşitli beslenmeyi sağladıklarında ciddi bir demir eksikliği görülmez. Fakat demir içerikli gıdaların yetersiz tüketimiyle uzun süreli demir eksikliği meydana gelirse o zaman kişilerde demir eksikliği anemisi yani kansızlık görülebilir. Anemi; kadınlarda, çocuklarda, et ve türevlerini tüketmeyen bireylerde ve sporcularda daha sık görülür. 

NEDEN DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ MEYDANA GELİR?

• Çocukluk döneminde demirden yetersiz beslenen bireylerde ileriki yaşlarda anemi görülme riski artar
• Tahıl ürünlerinin fazla tüketilmesi ve demirden zengin besinlerin eksik tüketilmesi bir rutine dönüşürse bu durum anemiye neden olabilir
• Toprak yeme alışkanlığı tedavi edilmezse anemi görülebilir. Bazen de vücuttaki demir eksikliği toprak yeme alışkanlığına sebep olabilir.
• Tahıl ve sebzelerde bulunan fitatlar ve oksalatlar demirle bağlanır ve demirin emilmesini zorlaştırır
• Genetik faktörler
• Günlük beslenmede fazla posa tüketimi
• Fazla miktarda tüketilen kalsiyum ve magnezyum 
• Aşırı aspirin tüketimi 
• Yemek sırasında aşırı çay, kahve tüketimi 
• Düşük enerji alımı
• Fazla miktarda kepekli gıdaların tüketimi 
• Teneke, paslanmaz çelik gibi kapların sık kullanımı
• Sindirim sisteminde emilim bozukluklarına neden olan parazit vb. varlığı, mide rahatsızlıkları
• Kadınlardaki adet kanamaları veya sık kan bağışıdemir eksikliğine sebep olabilir.

DEMİR EKSİKLİĞİNDE VÜCUTTA NELER OLUR?

• Halsizlik, çabuk yorulma
• Kaslarda kramp
• Kanın oksijen taşıma yeteneğinde azalma
• İştahsızlık
• Dayanıklılıkta azalma
• Baş dönmesi
• Kulak çınlaması
• Tırnaklarda bozukluk
• Deride solukluk görülebilir.

DEMİRİN GEREKSİNİMİ VE KAYNAKLARI

Günlük demir gereksinimi aslında vücuttan atılan miktar kadardır. Fakat beslenmeyle alınan demirin vücutta %10’u emilebildiği için kadınların günlük olarak 18 mg, erkeklerin 10 mg, hamilelerin ise 27 mg kadar demir alması gerekir.

• En iyi demir kaynakları; karaciğer, dalak, böbrek ve organ etleridir
• İyi kaynaklar ise; yumurta sarısı, pekmez, tahin, kuru meyveler, kuru baklagiller, yeşil sebzeler, fındık, fıstık, susam
• Demirin emilim oranı etlerde %25-30, yumurta da %15, bitkisel kaynaklarda ise %4-15 kadardır
• Bitkisel demir kaynaklarından kuru baklagillerin emilimi,yeşil yapraklı sebzelerdeki ve tahıllardaki demirin emilimine göre daha iyidir
• Bitkisel demirin emilimini arttırmak için; maydanoz, yeşil biber, yeşil sebzeler, turunçgiller, çilek gibi C vitamininden zengin besinlerle birlikte tüketmek gerekir. C vitamini demirin emilimini arttırır
•