Diyet yapıyor olalım veya olmayalım tatlı tüketimi çoğumuz için kendimizi durdurmamız gerektiğini düşündüğümüz, hayır diyemediğimiz lezzetlerin başında yer alıyor. Peki gerçekte tatlı tüketimi nasıl olmalı ve ne kadar kısıtlamalıyız? Gelin bu soruları cevaplayalım.
NEDEN TATLIYI ÇOK SEVİYORUZ?
Tatlı tüketimi damak tadı ve beslenme alışkanlığını ile kazanılan ve ihtiyaç haline dönem bir davranış modelidir. Tatlı tüketirken psikolojik olarak daha mutlu hissettiğinizi düşünmek ve tatlı yemeye ihtiyacınız olduğunuza inanmak daha fazla tatlı tüketmenize hatta daha sık tatlı tüketmenize neden olabilir. Diğer bir faktör ise insülin direnci gibi durumlarda oluşan insülin metabolizmasındaki bozukluk nedenli vücudunuzun gerçekten sürekli tatlı istemesidir.
Sebep ne olursa olsun doğru şekilde tatlı tüketmeyi öğrenmek ve tatlı krizlerini yenmek mümkündür. Aksi halde sürekli tatlı yeme ihtiyacı, açlık halinde konsantrasyon güçlüğü, sinirlilik, yemekten 3 – 4 saat sonra anormal acıkma ve gece tatlı isteği gibi şikâyetlere ve insülin metabolizmasında bozukluğa neden olabilir. Özellikle fazla kilonuz varsa ve bu yağlanma karın bölgenizde dikkat çekici ise mutlaka bu durumu kontrol ettirmeli, tatlıyı sıfırlayamıyorsanız bile nasıl tüketebileceğinizi, beslenmenizi nasıl düzenlemeniz gerektiğini öğrenmelisiniz?
NE KADAR TATLI YİYORUZ?
Türkiye gelelinde yapılan Türkiye Sağlıklı Beslenme Araştırması 2019 çalışması toplumumuzun %60’ının hergün sofra şekeri tükettiği saptanmıştır. Aynı zamanda Türkiye genelinde ortalama bir kişinin bir günde 45 gram şeker tükettiği bulunmuştur. Belki 45 gram ne ki diye düşünmüş olabilirsiniz. Daha kolay anlamanız için besinlerin şeker içerikleri hakkında biraz konuşalım.
- 1 adet kutu kola (330 ml): 30 gram şeker
- 1 adet meyveli maden suyu: 15 gram şeker
- 1 dilim baklava: 10 gram şeker
- 1 top dondurma: 10 gram şeker
- 1 paket hazır çorba: 10 g şeker
- 1 tk bal veya reçel: 5 g şeker
- Bozuk para büyüklüğünde kurabiye: 5 gram şeker
- 1 silme yk ketçap: 3 gram şeker
Hiç tatlı yediğimizi düşünmeden bile gün içinde 30 grama kadar şekeri rahatlıkla tüketebiliriz ve bunun hem karaciğer hem de diğer organlar için oldukça yıkıcı etkileri olur.
SÜREKLİ TATLI TÜKETİMİNİN ZARARLARI
1. Karaciğer Yağlanmasını Tetikler
şeker vücudumuzda sindirildikten sonra karaciğer tarafından toplanır ve fazlası yine karaciğer tarafından yağ olarak depolanır. Vücutta tolere edebileceğinden fazla şeker veya şekerli gıda tüketimi varsa karaciğerde yağlanmanın artmasına neden olur.
2. İnsülin Direnci
Vücudumuzdaki en önemli hormonlardan biri olan insülin, kan şekerini düzenlemeye yardımcıdır. Vücudumuzun tolere edebileceğinden daha fazla şeker tüketmek pankreası yorar ve insülin görevini yerine getiremez. Bu duruma bağlı insülin direnci oluşan kişilerde metabolik sendrom, obezite, tip 2 diyabet, kalp damar rahatsızlıkları riski artar.
3. Diş Problemleri
Protein, vitamin veya mineral içermeyen, hiçbir besin değerine sahip olmayan, ‘boş kalori’ denilen şeker ağız ve diş sağlığını tehlikeye atar. Ağızdaki bakterilerin kontolsüz çoğalmasını sağlayan kolay bir enerji olan şeker, sık tüketildiğinde diş çürüklerine sebep olur.
4. Kalp Hastalıkları
Şekerin fazla tüketimine bağlı olarak oluşan karaciğerdeki yağlanma, damarlarda tıkanıklığa neden olarak kalp krizi riskini arttırır. Bunun yanında beyin damarlarında da pıhtılaşma riskini arttıran şeker ani ölüm riskini arttırmaktadır.
5. Şeker bir ‘Bağımlılıktır’
Şeker, ‘mutluluk hormonu’ olarak bilinen serotonin hormonunun salgılanmasını tetikler. Bu nedenle keyif verici özelliği, kişilerde bağımlılık yaratabilir. Beyaz şeker ve şeker içeren yiyecekler, beyindeki ödül mekanizmasını doğal gıdalardan daha fazla uyardığı için tüketimi daha fazladır. Fazla şeker miktarı kişide ayrıca dikkat eksikliği, konsantrasyon bozukluğu, hafıza kapasitesi düşüklüğü ve öğrenme geriliği yapabilir. Şekerin kendisi değil ancak şeker yeme davranışı bağımlılık haline dönüşebilir.
DOĞRU TATLI TÜKETİMİ NASIL SAĞLANIR?
Tatlı ihtiyacını taze ve kuru meyve gibi doğal kaynaklardan sağlamak en doğru çözüm olacaktır. Bolca vitamin, mineral ve posa içeren meyveler beyaz şeker gibi damar tıkanıklığına veya karaciğer yağlanmasına sebep olmadan tatlı isteğinizi bastırabilir.
Eğer ki farklı lezzetleri denemek veya dondurma gibi tatlılar tüketmek isterseniz size uygun porsiyonu 1 diyetisyen vasıtası ile öğrenmeye ve o şekilde tüketmeye çalışın. Sıklığının ise haftada 1 kereyi geçmemesi kilo kontrolü ve sağlık açısından faydalıdır.
