Gazipaşa'ya bağlı Balca Yaylası'nda kaya üzerine kazınmış Arap harfli yazıtlar, bilimsel çalışmayla gün yüzüne çıkarıldı. Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Şahin tarafından hazırlanan ve Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi'nde yayımlanan araştırma, bölgenin kültürel mirası açısından dikkat çekici bulgular ortaya koydu. Deniz seviyesinden yaklaşık 1900 metre yükseklikte yer alan yazıtlar, yaylada hayvanların su ihtiyacını karşılayan bir pınarın yakınında bulunuyor.
KAYALAR ÜZERİNE KAZINMIŞ OLMASI DİKKAT ÇEKİYOR
Balca Yaylası'nda bulunan ve yöre halkı tarafından uzun yıllardır bilinen kaya üzeri Arap harfli yazıtlar, 2023 yılında yapılan bilimsel çalışmalarla ilk kez akademik literatüre kazandırıldı. Yazıtlar, Prof. Dr. İbrahim Şahin tarafından o dönemde inceleme altına alınmıştı. Türkiye genelinde Arap harfli yazıtların mimari yapılarda ve mezar taşlarında yoğun kullanımına karşın Balca Yaylası yazıtları örneğinde olduğu gibi, dağlık bir alanda, sabit kayalara yazılan yazıtların yok denecek kadar az olması, söz konusu yazıtları eşsiz ve önemli kılıyor.
YAZITLAR NASİHAT İÇERİKLİ ŞİİRLERDEN OLUŞUYOR
İncelemelere göre yazıtlar, halkı gaflete karşı uyarmak ve öğüt vermek amacıyla yazılmış iki şiirden oluşuyor. Şiirlerde hayatın geçiciliği, ölüm ve ahiret kavramları ele alınıyor. Hece ölçüsüyle ve halk diline yakın bir üslupla yazılan şiirlerin, Süleyman İbrahim ya da Süleymanoğlu İbrahim adında bir kişi tarafından kaydedildiği tespit edilmiştir.
YAZITLARDA YER ALAN ŞİİRLER:
Prof. Dr. İbrahim Şahin yazıtlarla ilgili açıklamasında; "Esasen 2023 yılında da yapılan ön incelemede, yazıtlar büyük oranda okunmuş, ancak tarih kısmı okunamamıştı. Tabiat şartlarına daha çok maruz kalması sebebiyle tarih satırı aşırı yıprandığından yazıtın tam olarak hangi tarihte yazıldığı netlik kazanmamış olsa da yazıtların bilim dünyasına kazandırılmış olması bölgemizin kültür tarihi açısından son derece kıymetlidir.
Güney Yazıtı
1. Fikrim buraya yazmakda benim
2. Bu beyaz daşa kazmakda benim
3. Hayatım dua, ölümüm rahmet
4. Okutmak muradım ey
5. karilerim / Süleyman(oğlu) İbrahim
Bugünkü Türkçeyle: Fikrimi buraya yazmakta, bu beyaz taşa kazımaktaki benim amacım şudur ey okuyucularım: Hayatım duadır, ölümüm ise rahmettir. Süleyman İbrahim (ya da belki Süleymanoğlu İbrahim)
Kuzey Yazıtı
1. Efsûs dünya ne kadar olsa da dilber
2. Ölümi etmez mi kalpleri muğber
3. Ne kadar yaşasan akıbet ölmek
4. Akıbet gelecek yevm-i kıyamet
5. İkiden birini duyacak millet
6. Kimisine rahmet kimine lanet
(?) Ba 7 (?) Ağustos sene 1302 (? 1336)
Bugünkü Türkçeyle: Eyvah! Dünya ne kadar hoş olsa da, insanın ölümü incitmez mi kalpleri? Ne kadar yaşasan da akıbet ölümdür. Sonunda gelecek kıyamet günü. İkisinden birini bulacak insanoğlu: Kimine rahmet olacak, kimine lanet. (?) 7 Ağustos 1886 (? 1920)" ifadelerini kullandı.
YAZITLARIN SAHİBİ SÜLEYMAN İBRAHİM
Yazıtlarda adı geçen Süleyman İbrahim'in, hem şiirlerin yazarı hem de metinleri kayaya kazıyan kişi olduğu değerlendiriliyor. Tarih kısmı kısmen yıpranmış olan yazıtların, Hicri 1302 ya da 1336 yılına, yani Miladi olarak 1886 veya 1920 yıllarına ait olduğu belirtiliyor.
ANADOLU'DA BENZER YAZITLAR NİÇİN YOK?
Makalede, Balca Yaylası benzeri yazıt örneklerinin Anadolu'da görülmeyişi de sorgulandı. Yazar, İslam öncesi Türk medeniyetinde çok yaygın olan dağ başlarındaki kayalara yazı yazma kültürünün yüzyıllar içinde okuryazarlığın artışıyla birlikte yaygınlaşması gerektiği halde bunu tersine bir sürecin işlemesinin sebeplerini, Anadolu Türklüğünün Arap harflerine yaklaşımına bağlamaktadır: Yapılan değerlendirmede, Anadolu Türklerinin Arap harflerini "Kuran yazısı' olarak adlandırmaları, bu yazıya kutsallık atfetmesine neden olmuş; mekruh ya da günah olacağı düşüncesiyle, insanların dağ başlarında, ıssız yerlerde bu yazıyı kullanmalarına ve yazıt bırakmalarına engel olmuştur.
DOKUZTAŞ OYUNU DA BELGELENDİ
Yazıtların bulunduğu alanda ayrıca "dokurcun" ya da yörede bilinen adıyla "dokuztaş" oyununa ait oyun çizelgesi de tespit edildi. Bu bulgunun, bölgenin kültürel ve sosyal yaşamına dair önemli bir iz taşıdığı ifade edildi.
KORUMA ALTINA ALINMASI GEREKTİĞİ VURGULANDI
Balca Yaylası'ndaki kaya yazıtlarının, hem Gazipaşa hem de Türkiye kültür tarihi açısından nadir ve değerli örnekler arasında yer aldığı belirtilerek, bu alanın korunması ve gelecek nesillere aktarılması gerektiği vurgulandı.
